Avrupa Kurulu’ndan ‘yolsuzluk’ ihtarı: Ankara’ya 9 ay müddet

Avrupa Kurulu bünyesinde faaliyet gösteren Yolsuzluğa Karşı Devletler Kümesi (GRECO), Türkiye’de milletvekilleri, hakim ve savcılar bakımından yolsuzluğun önlenmesiyle ilgili üçüncü orta ahenk raporunu Strasbourg’da yayınladı. Orta ahenk dokümanı, Türkiye hakkında birebir mevzuya ait 2016’da yayınlanan Dördüncü Etap Kıymetlendirme Raporu kapsamında hazırlandı. Raporda “Hakimler ve Savcılar Konseyinin mevcut yapısı Avrupa standartlarıyla çelişiyor” vurgusu yapıldı.

“ÖZERK YARGIYA AİT AVRUPA STANDARTLARIYLA ÇELİŞİYOR”

GRECO’ya nazaran Yargıçlar ve Savcılar Şurası’nın (HSK) Cumhurbaşkanı ve TBMM tarafından belirlenen üyelerden oluşması ve üyelerinden hiçbirinin hakim ve savcıların kendileri tarafından seçilmiyor olması bağımsız ve özerk yargıya ait Avrupa standartlarıyla çelişiyor.

“GRECO’YA NAZARAN HSK ÜYELERİNİN YARISINI MESLEKTAŞİLARI SEÇMELİ”

Ankara raporun bu kısmıyla ilgili GRECO’ya ilettiği tavır dokümanında, HSK’nın ‘bağımsız olduğu, yapısı ve işleyişinin ülkenin gereksinimlerini yansıttığı ve dışarıdan rastgele bir siyasi tesir altında kalmadığı’ tarafında görüş belirtti. Lakin DW Türkçe’den Kayhan Karaca’nın aktardığı raporda, HSK üzere özerk kurumların üyelerinin en az yarısının kendi meslektaşlarınca seçilmesini gerektiren GRECO standartlarının Ankara tarafından ‘halen uygulanmadığı’ kaydedildi.

“YÜRÜTME YARGININ İŞLEYİŞİ ÜZERİNDE GÜÇLÜ TESİR SAHİP”

GRECO ‘hakim ve savcı adaylarının seçim ve hizmete alım süreci, isimli makam sahiplerinin misyon yerlerinin kendi istekleri dışında değiştirilmesi, disiplin süreçleri ve savcı ve yargıçların eğitimi’ üzere hususlarda yürütmenin yargının işleyişi üzerinde ‘güçlü tesir sahibi’ olduğunu da not etti.

HAKİM VE SAVCILARIN DURUMU

Raporda, HSK tarafından 6 Mart 2019 tarihinde yayımlanan Türk Yargı Etiği Bildirgesi’nin hakim ve savcılar ortasında ayrım yapmadığı, biz dizi genel unsur içerdiği ve soyut olduğu belirtiliyor. GRECO bu bildirgeye, ‘tercihen farklı dokümanlarda, hakim ve savcılara has vazifelerin özelliklerini dikkate alan ve her biri mesleğe ait somut örnekler sunan bir kılavuz eklenmesini’ istiyor. Çıkar çatışmalarının açık tarifinin yapılması, armağanlar ve üçüncü taraflarla temaslara ait kuralların kayda bedel formda geliştirilmesi gerektiğini söylüyor.

MİLLETVEKİLLERİNİN DURUMU İLE İLGİLİ 2020’DEN BERİ GELİŞME SAĞLANMADI

Rapora nazaran, milletvekilleriyle ilgili olarak, 2020’de kabul edilen ikinci ahenk raporundan bu yana somut rastgele bir gelişme kaydedilmedi. Milletvekillerine Yönelik Etik Davranış Unsurları Kanun tasarısının mecliste görüşülmeyi beklediğini hatırlatan GRECO, tasarının ‘hediyeler, çıkar çatışmalarının özel olarak bildirilmesi, malvarlığı beyanlarının doğrulanması ve kamuya duyurulması’ üzere hususlarda ‘yeterli detaydan yoksun’ olduğuna dikkat çekti.

“YOLSUZLUK SORUŞTURMASI TAVSİYESİNE UYULMADI”

GRECO, yasama sürecinde kamuoyu görüşünün alınmasına ait kuralların belirlenmesi ve ‘daimi bir kapalı istişare sistemi, vazifeye alıştırma ve meclis etik davranış unsurlarına ait hizmet içi eğitim’ üzere milletvekillerinin dürüstlüğünü temin etmeye yönelik tedbirlerin de 2016’da yayınlanan Kıymetlendirme Raporu’ndan bu yana beklemede olduğunu bildirdi.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecinin öncelik sırasına nazaran ele alınmasının ve milletvekilleri hakkında rüşvet suçlamasıyla yürütülen ceza soruşturmalarının engellenmemesinin sağlanması hedefiyle tedbir alınması tarafındaki tavsiyelerinin de yerine getirilmediği sonucuna vardı.

ANKARA’YA 9 AY SÜRE

GRECO milletvekili, hakim ve savcılar bakımından yolsuzluğun önlenmesiyle ilgili kalan tavsiyeleri yerine getirmek emeliyle alınan tedbirler hakkında rapor sunması için Ankara’ya 31 Mart 2023 tarihine kadar müddet verdi.

22 TAVSİYEDEN 3’Ü YERİNE GETİRİLDİ

Türkiye Dördüncü Etap Kıymetlendirme Raporu’nda yer alan 22 tavsiyeden 3’ünü ‘tatmin edici’ biçimde yerine getirdi yahut ‘ele aldı’; öteki tavsiyelerden 9’unu ‘kısmen’ yerine getirdi, 10 adedini ise şimdi yerine getirmiş değil. GRECO ayrıyeten, Avrupa Kurulu Genel Sekreterini, uyulmayan tavsiyelerle ilgili Türkiye Dışişleri Bakanlığı’na ihtar mektubu göndermekle görevlendirdi.

GRECO NEDİR, NASIL ÇALIŞIYOR?

Üyeleri ortasında Türkiye’nin de bulunduğu Avrupa Kurulu’na bağlı çalışan Strasbourg merkezli GRECO, çalışma metodu gereği, devletleri evre basamak kıymetlendiriyor. Dönemsel olarak yayınlanan kıymetlendirme raporlarının akabinde bu raporların içindeki tavsiyelere ahenkle ilgili uygunluk ve orta uygunluk raporları yayınlanıyor. Raporlar, devletlerin müsaadesiyle yayınlanabiliyor. GRECO’nun rapor ve tavsiyeleri bir ülkenin yolsuzlukla uğraş kapasitesinin değerlendirilmesinde referans olarak alınıyor. GRECO’ya tüm Avrupa Kurulu üyesi devletlere ek olarak ABD de üye.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.